Dania sprzedała Wyspy Dziewicze, czy sprzeda Grenlandię?

W przestrzeni medialnej coraz częściej pojawiają się hasła sugerujące, że Dania ma rzekomo „sprzedać Grenlandię” Stanom Zjednoczonym. Ta narracja bazuje na historycznym fakcie — Dania kiedyś sprzedała terytorium USA — ale współczesna sytuacja jest zupełnie inna i znacznie bardziej skomplikowana zarówno politycznie, jak i prawnie.

Historia: kiedy Dania sprzedawała swoje terytoria?

Ponad sto lat temu, bo w 1917 r., Dania sprzedała Stanym Zjednoczonym Duńskie Indie Zachodnie — dzisiejsze Wyspy Dziewicze USA (Saint Thomas, Saint John i Saint Croix) za kwotę 25 mln dolarów. W tamtym okresie była to typowa transakcja kolonialna, motywowana ówczesnymi interesami geopolitycznymi i gospodarczymi. 

To właśnie ten epizod bywa cytowany we współczesnych dyskusjach jako argument, że Dania już „kiedyś sprzedała swoje terytoria” — więc podobna sytuacja mogłaby się powtórzyć. Jednak kontekst historyczny i prawny był wtedy kompletnie inny niż dziś. 

Czy Grenlandia może być sprzedana?

Pomysł sprzedaży Grenlandii pojawił się w debacie publicznej zwłaszcza za sprawą byłego prezydenta USA Donalda Trumpa, który publicznie mówił o chęci zakupu tej ogromnej wyspy, argumentując to „interesami bezpieczeństwa narodowego USA”. 

Jednak kluczowe fakty są takie:

• Dania i Grenlandia stanowczo odrzucają taki pomysł. Duński rząd wielokrotnie deklarował, że „Grenlandia nie jest na sprzedaż”, a takie transakcje są prawnie i politycznie nie do wykonania we współczesnym systemie międzynarodowym.  
• Grenlandia jest autonomicznym terytorium w ramach Królestwa Danii. Oznacza to, że nie jest suwerennym państwem, ale posiada szerokie kompetencje samorządowe, a jakikolwiek „sprzedażowy deal” wymagałby zgody jej własnych mieszkańców.  
• Sondaże pokazują, że znaczna większość mieszkańców Grenlandii jest przeciwna przyłączeniu do USA.  

Podsumowując: nawet gdyby Dania chciała sprzedać Grenlandię, nie ma formalnej możliwości, by zrobić to bez zgody jego mieszkańców, a sama społeczność zdecydowanie temu się sprzeciwia.

Dlaczego pojawił się ten pomysł dzisiaj?

Interes USA w Grenlandii nie wynika jedynie z chęci „posiadania kolejnego terytorium”. To przede wszystkim wynik rosnącego geopolitycznego znaczenia Arktyki:

✔ Grenlandia leży w strategicznym miejscu pomiędzy Europą, Ameryką Północną, Rosją i Azją.✔ Na wyspie znajdują się bogate złoża surowców, w tym minerałów rzadkich, które stają się coraz ważniejsze dla nowoczesnych technologii.✔ Topnienie lodu arktycznego otwiera nowe szlaki żeglugowe i możliwości gospodarcze.

To wszystko sprawia, że zarówno USA, jak i inne potęgi globalne patrzą na Arktykę z rosnącym zainteresowaniem. 

Reakcja Danii, Grenlandii i NATO

Odpowiedzią na coraz ostrzejsze komentarze z USA są konkretne działania:

• Dania wzmacnia obronę Grenlandii, wysyłając tam siły wojskowe i inwestując w infrastrukturę, również wspólnie z sojusznikami z NATO.  
• Grenlandzcy i duńscy politycy podkreślają autonomię i suwerenność wyspy, odrzucając każdą myśl o sprzedaży czy przekazaniu jej w obce ręce.  
• W wielu krajach europejskich organizowane są akcje i protesty pod hasłem „Hands off Greenland” („Ręce precz od Grenlandii”), w tym demonstracje w Kopenhadze i Nuuk.  

Podsumowanie

Historyczne „sprzedaże” terytoriów przez Danię — takie jak transakcja z 1917 r. — były możliwe w kontekście kolonialnym i innym systemie prawa międzynarodowego. Dziś świat wygląda zupełnie inaczej.

🔹 Grenlandia nie jest na sprzedaż — ani prawnie, ani politycznie.🔹 Mieszkańcy wyspy przeciwstawiają się jakimkolwiek próbom „kupienia” ich ziemi.🔹 Pomysł zakupu Grenlandii pozostaje raczej elementem retoryki geopolitycznej niż realną ofertą.

Wniosek? Dania sprzedała kiedyś terytoria, ale sprzedaż Grenlandii jest nie tylko nieprawdopodobna — jest de facto niemożliwa we współczesnym świecie.